Wszystkie wpisy

Kompleks Edypa

kompleks edypa

kompleks edypaTen prowadzony przez Zygmunta Freuda do psychoanalizy termin do dziś budzi wiele kontrowersji. Ma on swoich gorących zwolenników, jak również zapalonych przeciwników. Nie ulega wątpliwości, że jest to jedno z najciekawszych zagadnień psychologii dojrzewania płciowego.

 

Według Freuda kompleks ten objawia się u dzieci w wieku 3-5 lat i świadczy o tym, że seksualność człowieka przejawia się dużo wcześniej, niż fizyczna dojrzałość płciowa. Pojęcie nawiązuje do mitycznego króla Edypa, który, nie znając swoich rodziców, zabija ojca, a następnie żeni się ze swoją matką i ma z nią dzieci.

 

Kompleks ten dotyczy dzieci obu płci (w przypadku dziewczynek czasem nazywany jest kompleksem Elektry). Chłopcy odczuwają kazirodczą więź ze swoją matką, starając się odsunąć od niej ojca. Równocześnie bardzo obawiają się silnego, dorosłego mężczyzny, odczuwając lęk przed kastracją (kastracyjny).

 

Prawidłowy rozwój dziecka zakłada, że lęk kastracyjny ostatecznie wyprze pożądanie wobec matki, a chłopiec zacznie się utożsamiać z agresorem, czyli swoim ojcem (jest to klasyczny przypadek mechanizmu obronnego identyfikacji).

 

Oznacz to, że zdrowo rozwijający się chłopczyk początkowo będzie wymagał całusków od mamy i będzie odpychał ojca, jednak szybko zrozumie, że mama nie jest tylko jego i zacznie spędzać ten czas z ojcem. Jeśli jednak matka sama cierpi na źle rozwiązany kompleks Edypa, albo czuje się odepchnięta przez męża, może podsycać zainteresowanie syna swoją osobą. Prowadzi to do wykształcenia się słabego superego i osobowości zależnej u dziecka.

 

U dziewczynek mechanizm ten jest bardziej skomplikowany. Według Freuda u dziewcząt przede wszystkim wykształca się zazdrość o penisa. Ten kompleks nigdy nie zostaje rozwiązany, gdyż dziewczynka nie ma możliwości identyfikowania się z ojcem (jak to się dzieje w przypadku chłopca), bez narażania się na silny ostracyzm ze strony społeczeństwa. Poza tym jest poszkodowana biologicznie, dlatego całe życie dąży do posiadania fallusa – czy to poprzez małżeństwo, czy urodzenie syna.

 

Koncepcja Freuda jest mocno krytykowana, głównie, jeśli chodzi o jego dywagacje dotyczące rozwoju seksualnego dziewczynek. Należy pamiętać, że swoje koncepcje tworzył w czasach, kiedy kobiety były silnie zdominowane przez mężczyzn, dlatego łatwo było pomylić ich naturalne ambicje z potrzebą utożsamiania się z mężczyznami.

 

Kolejne koncepcje nieco inaczej ukazują relację ojciec-syn: według psychologii ewolucyjnej zazdrość edypalna jest po prostu naturalną zazdrością o samicę, dlatego najwięcej (aż 60%) przypadków zabójstw dzieci jest dokonywana przez ojców na synach w wieku dorastania.

 

Nie ulega wątpliwości, że wczesne doświadczenia związane z seksem i płciowością wpływają na naszą dojrzałość seksualną, ale nadal nie ma satysfakcjonującej teorii, która wyjaśniała by, czy i w jaki sposób nauczyć dzieci zdrowego podejścia do seksu.